مىكند و غالبا مقاله‌اى سياسى دارد كه برحسب معمول از جرايد فرانسه بنابر سليقهء جناب وزير استخراج مىشود و مشهور است كه اخبار تلگرافى وقايع اروپائى را يك ماه بعد از پيش‌آمد واقعه درج مىكند . 3 - « شرق » مجلهء مصور ماهانه در تهران تحت نظر اداره و ناشر مزبور منتشر مىگردد و تصاوير آن معمولا به عكس وزيران يا رجال ايرانى منحصر است و گاهى نيز با چاپ كردن صورت فرمانروايان اروپائى تنوعى پيش مىآيد . قيمت هر شماره از جرايد مزبور يك قران است كه از لحاظ انتشار عمومى آن رقم نافعى بشمار مىرود و در جائى كه علاقهء واقعى در كار اشتراك وجود ندارد شرط دوام چنين ايجاب مىنمايد ، زيراكه هرگاه صاحبان جاه و مقام در زمرهء حاميان اين روزنامه بشمار نروند آسان‌تر هدف بهتان قرار مىگيرند و براى هر مطلب و خبر ستايش‌آميزى نيز رشوه مقدمهء ضرور عاقلانه‌اى خواهد بود . 4 - « فرهنگ » در اصفهان جريدهء فرهنگ تحت نظر ظل السلطان يا متصديانى كه وى تعيين مىكند انتشار مىيابد و تابع همان روش و شرايطى است كه فوقا ذكر كردم . سابقا روزنامه‌اى به نام اختر ، خيلى مورد علاقهء مردم بود و ناشر آن يكى از مهاجران ايرانى در اسلامبول بود ، اما بعدا از ورود آن به ايران جلوگيرى شد چون ظاهرا اشاره و كنايات جسورانه دربارهء روش و كار همايونى داشت . جريدهء مشابهى هم به نام « قانون » اخيرا انتشار يافته است . روزنامه ايران و فرانسه - بعد از سفر اول شاه به اروپا ميرزا حسن خان وزير امور خارجه كه از مشاهدات اروپائى خود سخت به هيجان آمده بود تأسيس روزنامه‌اى ايرانى و فرانسوى را پيشنهاد نمود . دستگاه كار فراهم آمد و يك نفر اروپائى هم براى اداره كردن آن انتخاب شد و عنوان خوش‌آيند « وطن » را نيز برگزيدند ، اما در 5 فوريهء 1876 همين كه اولين و يگانه شماره درآمد در سر مقالهء افتتاحى آن اظهارات حيرت‌انگيز ذيل جلب‌توجه نمود : « راجع به امور داخلى ما با آزادى تام داد سخن خواهيم داد ، ما به